دارالعلم موصل را جعفربن محمدبن حمدان ( 323 ق ) ساخت و براى طالبان علم ، كتابخانه‌اى نيز وقف شد . اگر دانشجويى غريب و فقير به آنجا مىآمد ، كتاب و دفتر و پول نيز به او مىدادند . ابن‌حيان قاضى ( 354 ق ) نيز در نيشابور ، دارالعلم و كتابخانه و مسكنى براى طلاب غريب ساخت و براى آنها مستمرى قرار داد . « 1 » از ديگر مراكز مهم علمى ، نظاميه‌ها بودند . خواجه نظام‌الملك در نيمه دوم سده پنجم‌هجرى مدارسى به نام نظاميه در بغداد و نيشابور و شهرهاى ديگر تأسيس نمود . نظاميه بغداد بهترين و مهم‌ترين مدرسه‌هاى نظاميه بود كه در سال 457 هجرى بر كناره دجله ساخته شد . شيخ ابواسحاق شيرازى در آنجا به‌تدريس مىپرداخت و يكى از شاگردان برجسته اين مدرسه نيز سعدى شيرازى بوده است . « 2 » نمايش تصوير تصوير شماره 3 - بعضى از مراكز مهم علم و فرهنگ اسلامى رصدخانه‌ها به‌عنوان سازمان مشخص علمى - كه در آن رصد ستارگان صورت مىگرفته - مركز مهم آموزش علم نجوم و علوم وابسته به آن بوده است .

--> ( 1 ) . آدام متز ، تمدن اسلام قرن چهارم هجرى يا رنسانس اسلامى ، ج 2 ، ص 206 . ( 2 ) . عمادالدين اصفهانى ، تاريخ دولت آل سلجوق ، ص 33 .